Tròn 30 năm trước, xuất phát từ yêu cầu củng cố, nâng cao hiệu quả sản xuất-kinh doanh của các đơn vị kinh tế trong Quân đội, ngày 18-4-1996, Bộ Quốc phòng ban hành Quyết định số 489/QĐ-BQP thành lập Công ty Cà phê 15 thuộc Binh đoàn 15-Quân khu 5, trên cơ sở sáp nhập Nông trường 352 và Nông trường 712 thuộc Quân khu 5. Công ty Cà phê 15 là doanh nghiệp quốc phòng-an ninh, có nhiệm vụ trồng, chăm sóc, chế biến cà phê, cao su, làm công tác dận vận, xây dựng điểm dân cư trên địa bàn chiến lược Tây Nguyên. Và Công ty Cà phê 15 chính thức hoạt động từ ngày 15 tháng 7 năm 1996.
Trong tiến trình xây dựng phát triển, tháng 5 năm 2005, khi Binh đoàn 15 được điều chuyển về trực thuộc Bộ Quốc phòng, Công ty Cà phê 15 được đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Thường vụ Đảng uỷ, Bộ tư lệnh Quân khu 5. Tháng 7 năm 2009, thực hiện Quyết định 2355/QĐ-BQP của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, đơn vị chuyển thành Công ty TNHH MTV Cà phê 15 (gọi tắt Công ty Cà phê 15). Tháng 3 năm 2010, thực hiện Quyết định số 34/QĐ-BQP, của Bộ Quốc phòng và Quyết định số 408/QĐ-BTL của Bộ tư lệnh Quân khu 5, Công ty Cà phê 15 tiếp nhận Công ty 53 thuộc Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn (Binh đoàn 12).
Và tháng 12 năm 2016, dưới sự chỉ đạo của Bộ tư lệnh Quân khu 5, Công ty liên kết với Công ty TNHH Elf Gaz Đà Nẵng để sản xuất ga, khí hóa lỏng; tháng 3 năm 2017 sáp nhập Đội 16 về Đội 15. Từ thời điểm tháng 3 năm 2017, Công ty Cà phê 15 đã cơ bản ổn định tổ chức biên chế gồm 4 cơ quan Công ty, 13 đội sản xuất, Đoàn kinh tế-Quốc phòng Quảng Sơn, Xí nghiệp Kinh doanh dịch vụ tổng hợp, Chi nhánh Công ty tại tỉnh Gia Lai, thành phố Đà Nẵng và Bệnh xá quân dân y. Địa bàn đứng chân thực hiện nhiệm vụ trải rộng trên 19 xã, phường, thuộc 8 huyện, thị xã, thành phố của 3 tỉnh Đắk Lắk, Đắk Nông, Gia Lai và thành phố Đà Nẵng.
Đến ngày 1 tháng 7 năm 2025, khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, địa bàn Công ty Cà phê 15 đóng quân, làm nhiệm vụ tại 8 xã, phường, thuộc 3 tỉnh Đắk Lắk, Lâm Đồng, Gia Lai và thành phố Đà Nẵng.
Trong 30 năm qua, dù ở giai đoạn lịch sử nào, trong bất kỳ điều kiện hoàn cảnh nào Công ty Cà phê 15 luôn cùng Đảng bộ, chính quyền các địa phương nơi đóng quân luôn nỗ lực vì mục tiêu xây dựng vùng nông thôn Tây Nguyên ổn định và phát triển; củng cố tình cảm đoàn kết, gắn bó máu thịt với đồng bào các dân tộc vùng kháng chiến trước đây; góp sức giữ bình yên biên cương Tổ quốc, củng quốc phòng-an ninh ngày một vững chắc trên địa bàn chiến lược của cả nước.
Từ buổi đầu thành lập, trong thời điểm đất nước đang chuyển đổi mạnh mẽ cơ chế quản lý kinh tế, đơn vị chủ yếu độc canh cà phê, trong khi giá sản phẩm cà phê không ổn định. Có thời điểm giá cà phê thấp hơn giá thành sản xuất. Bên cạnh đó, thời tiết khí hậu vùng Tây Nguyên có những biến đổi phức tạp, khô hạn về mùa khô, ngập lụt trong mừa mưa, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống của người lao động. Đội ngũ cán bộ quản lý, chỉ huy của đơn vị còn thiếu kinh nghiệm trong tổ chức sản xuất và quản lý kinh tế. Bên cạnh đó, Công ty vừa ổn định tổ chức, biên chế và tiến hành sản xuất; vừa thực hiện công tác phối hợp với cấp uỷ, chính quyền địa phương thực hiện nhiệm vụ kinh tế-quốc phòng, xây dựng địa bàn, đấu tranh phòng chống và ngăn chặn các hoạt động chống phá của các thế lực thù địch. Nhưng bằng tinh thần đoàn kết, nghị lực và quyết tâm cao, Công ty từng bước ổn định, sản xuất-kinh doanh từng bước phát triển, thực hiện đồng bộ, hiệu quả các mặt công tác.
Nhìn lại chặng đường 30 năm qua cho thấy: Để trở thành doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh hiệu quả đối với ngành hàng cà phê, các thế hệ cán bộ, người lao động ở Công ty Cà phê 15 phải nỗ lực không ngừng nghỉ. Trước hết Đảng ủy, Ban giám đốc Công ty Cà phê 15 đặc biệt quan tâm đến việc đầu tư hệ thống công trình thủy lợi, bảo đảm đủ nguồn nước tưới cho cây cà phê, ngay cả khi Tây Nguyên xảy ra khô hạn nặng. Công ty đã đầu tư hàng trăm tỷ đồng, xây dựng hơn chục hồ thủy lợi trữ nước; đồng thời ở những vườn cây mà nước từ hồ thủy lợi không vươn tới, đơn vị đầu tư các giếng khoan, hệ thống tưới nước tự động.
Biện pháp Công ty Cà phê 15 áp dụng để nâng cao năng suất, chất lượng cà phê đó là, sản xuất theo “Chỉ dẫn địa lý Cà phê Buôn Ma Thuột”. Đến thời điểm hiện nay, 100% diện tích cà phê được công nhận đạt “Chỉ dẫn địa lý Cà phê Buôn Ma Thuột”. Năm 2025, công ty là doanh nghiệp đầu tiên ở tỉnh Đắk Lắk xây dựng vùng cà phê hữu cơ với diện tích 23 ha theo tiêu chuẩn USDA (United States Department of Agriculture – Bộ nông nghiệp Hoa Kỳ) và EU (European Union). Cũng trong năm 2025, Công ty Cà phê 15 đã hoàn thành đầu tư, đưa vào vận hành Nhà máy chế biến cà phê bột với dây chuyền rang – xay – đóng gói hiện đại, có công suất 200kg/h, vốn đầu tư hơn 10,5 tỷ đồng. Từ nhà máy chế biến hiện đại này, Công ty hướng đến đa dạng hóa, nâng cao chất lượng, giá thành sản phẩm cà phê bột đáp ứng ngày một tốt hơn nhu cầu thị trường trong và ngoài nước.
Một trong những thành công đặc biệt trong sản xuất cà phê của đơn vị trong 30 năm qua, đó là áp dụng tốt khoa học kỹ thuật trong ghép chồi tái canh vườn cà phê già cỗi. Với đặc điểm vườn cà phê của đơn vị được trồng từ năm 1987, trong khi chu kỳ kinh doanh của cây cà phê chỉ từ 20-25 năm, nên phần lớn diện tích cà phê đã già cỗi, cần tái canh. Thực tiễn cho thấy, nếu tái canh bằng phương pháp trồng mới tiềm ẩn nhiều rủi ro, chi phí cao khoảng 120 triệu đồng/ha, chu kỳ vườn cây kiến thiết cơ bản dài 4 năm, nên công ty đã mạnh dạn tái canh bằng phương pháp sử dụng chồi giống mới ghép trên gốc cũ, giảm được chi phí xuống còn 70 triệu đồng/ha, rút ngắn chu kỳ kiến thiết cơ bản xuống còn 3 năm. Năng suất vườn cây tái canh của đơn vị vượt trội, đạt 22 tấn cà phê quả tươi/ha – cao nhất vùng Tây Nguyên. Đến thời điểm hiện tại, Công ty Cà phê 15 đã tái canh được hơn 550 ha cà phê, đạt 100% diện tích cà phê cần tái canh.
Nhờ vậy, đến đầu năm 2026 này, trong lĩnh vực sản xuất cà phê, Công ty Cà phê 15 đã tạo công ăn việc làm cho 650 công nhân, trong đó có 101 công nhân người dân tộc thiểu số với mức lương bình quân 16 triệu đồng/người/tháng; và tạo việc làm thời vụ cho hàng nghìn lao động địa phương. Trong tổng số hơn 600 hộ công nhân nhận khoán vườn cà phê, hằng năm có hơn 80% hộ vượt khoán. Có việc làm, thu nhập ổn định, tỷ lệ hộ nghèo trong công nhân của đơn vị giảm nhanh, hiện còn 60 hộ đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của Công ty để vươn lên thoát nghèo bền vững.
Từ chỗ sản xuất kinh doanh hiệu quả, đúng định hướng, đúng pháp luật, nhiều năm liền Công ty Cà phê 15 thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước, quân đội và địa phương; đến nay Công ty tự chủ được tài chính cho sản xuất và bảo đảm chế độ cho người lao động, không phải vay các tổ chức tín dụng.
Trong suốt hành trình 30 năm qua, Đảng ủy, Ban giám đốc Công ty Cà phê 15 luôn quán triệt sâu sắc, và lãnh đạo, chỉ đạo đơn vị thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của “Đội quân công tác”. Xác định củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn chiến lược Tây Nguyên, trọng tâm là làm tốt công tác dân vận, xây dựng nông thôn mới, giúp dân xóa đói, giảm nghèo. Đảng ủy, Ban Giám đốc Công ty đã tập trung chỉ đạo 100% các đội sản xuất và tương đương kết nghĩa với các thôn, buôn, Đoàn KT-QP Quảng Sơn kết nghĩa với xã, Công ty gắn với huyện, tỉnh. Thực hiện tốt các nghĩa vụ xã hội và chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với địa phương; triển khai các dự án xây dựng Khu KT-QP Quảng Sơn (trước đây đứng chân tại tỉnh Đắk Nông, nay thuộc tỉnh Lâm Đồng) và Khu KT-QP Cư M’gar (đứng chân tại tỉnh Đắk Lắk và Gia Lai) đúng kế hoạch, chất lượng tốt. Nguời dân trên địa bàn và gia đình công nhân lao động được hưởng thành quả từ các dự án đã yên tâm gắn bó với đơn vị và khu dân cư, tạo thế trận quốc phòng, an ninh vững chắc, chính trị ổn định, là môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.
Kết quả công tác dân vận và xây dựng địa bàn thể hiện sự nỗ lực rất lớn của Công ty Cà phê 15 trong việc phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương trong củng cố tiềm lực quốc phòng – an ninh, phát triển kinh tế – xã hội và bảo tồn văn hóa trên địa bàn đứng chân.
Trong đó có thể kể đến việc huy động các nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng: Tính đến nay, Công ty Cà phê 15 đã huy động hơn 150 tỷ đồng đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, định canh, định cư, ổn định đời sống cho 4.700 nhân khẩu tại 5 thôn kinh tế mới trong vùng dự án của đơn vị.
Ngoài ra, Công ty còn phối hợp cùng cấp ủy, chính quyền địa phương ổn định đời sống cho 11.205 hộ, với 53.312 nhân khẩu tại 41 thôn, bon và cụm dân cư của 3 xã trong vùng dự án. Nhờ nguồn lực đầu tư do Công ty Cà phê 15 huy động, đến nay, xã Quảng Sơn đạt 15 tiêu chí; các xã Quảng Hòa và xã Tà Đùng (tỉnh Lâm Đồng) đạt 13 tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới.
Từ năm 2022 đến nay, thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Công ty Cà phê 15 đã trao con giống cây trồng, vật nuôi và vật tư nông nghiệp cho 800 hộ nghèo, cận nghèo trên địa bàn các tỉnh Đắk Lắk và Lâm Đồng, với tổng kinh phí gần 20 tỷ đồng, kết quả có hằng trăm hộ được hỗ trợ đã thoát nghèo.
Trong giai đoạn 2020 – 2025, đơn vị xây dựng, trao 47 căn nhà tặng hộ nghèo. Mỗi năm vào dịp đón Tết Nguyên đán, Công ty Cà phê 15 trao 600-700 suất quà tặng đối tượng chính sách, hộ nghèo, cận nghèo; tổ chức khám bệnh, cấp thuốc cho 1.200 lượt người; với tổng kinh phí từ 700 triệu đến 1 tỷ đồng/năm, qua đó chung sức xây dựng buôn làng Tây Nguyên ngày một bình yên, no ấm. Công ty Cà phê 15 không chỉ xây dựng được thương hiệu “Cà phê 15 – cà phê người lính”, mà còn tô thắm truyền thống, phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới trong lòng nhân dân.
Thực hiện chỉ thị của Tư lệnh Quân khu 5 về sẵn sàng chiến đấu, từ ngày thành lập đến nay, Công ty Cà phê 15 thường xuyên duy trì chặt chẽ các chế độ trực theo quy định; tổ chức huấn luyện quân sự, giáo dục chính trị cho các đối tượng nghiêm túc bảo đảm nội dung, chương trình.
Trong xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”, đơn vị luôn xác định nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, quốc phòng an ninh là trung tâm, xây dựng Đảng bộ Trong sạch vững mạnh (TSVM) là then chốt. Đảng uỷ, Ban Giám đốc Công ty Cà phê 15 đã quán triệt thực hiện nghiêm các nghị quyết, chỉ thị, các hướng dẫn của cấp trên về công tác xây dựng Đảng, triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Trung trương 4 (khóa XII) về tăng cường xây dựng chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ; Kết luận số 01 của Trung ương về tiếp tục học tập làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và các cuộc vận động gắn với thực hiện Nghị quyết 847 của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong thời kỳ mới. Công ty Cà phê 15 luôn đề cao công tác giáo dục chính trị tư tưởng, xây dựng bản lĩnh chính trị, niềm tin cách mạng và ý thức chấp hành nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho đội ngũ cán bộ, đảng viên.
Các tổ chức quần chúng Công đoàn Cơ sở, Hội Phụ nữ Cơ sở, Đoàn Cơ sở thường xuyên được kiện toàn, phát triển; tổ chức tốt các hoạt động, các phong trào đoàn, hội gắn với Phong trào Thi đua Quyết thắng của đơn vị, các cuộc vận động và phong trào thi đua của các cấp, các ngành hướng vào thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn vị, vận động đoàn viên, hội viên phấn đấu vươn lên tích cực thực hiện các nội dung phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng gia đình hạnh phúc, đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư.
Trải qua 30 năm xây dựng hình thành và phát triển, Công ty Cà phê 15 đã có nhiều đóng góp quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ghi nhận thành tích đã đạt được, Công ty Cà phê 15 đã được Chủ tịch nước; Thủ tướng Chính phủ; Bộ Quốc phòng; Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; Bộ tư lệnh Quân khu 5; các bộ, ban, ngành Trung ương và cấp ủy, chính quyền địa phương nơi đóng quân ghi nhận, khen thưởng trao tặng nhiều danh hiệu, bằng khen, giấy khen và nhiều phần thưởng cao quý.
Thời gian tới, trước yêu cầu nhiệm vụ mới, để gắn sản xuất kinh doanh có hiệu quả với thực hiện tốt nhiệm vụ quốc phòng an ninh, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập, góp phần phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng-an ninh, bảo vệ Tổ quốc, nhất là địa bàn chiến lược Tây Nguyên, Công ty Cà phê 15 mong tiếp tục nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, trực tiếp của Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu 5; và sự phối hợp, hiệp đồng hiệu quả của cấp ủy, chính quyền địa phương, của các cơ quan, đơn vị bạn; đặc biệt là sự đoàn kết đồng lòng của tập thể Đảng ủy, Ban Giám đốc, cán bộ, người lao động toàn công ty.
Phát huy truyền thống đã hun đúc qua 30 năm xây dựng và trưởng thành, với ý chí và quyết tâm mới; cán bộ, người lao động Công ty Cà phê 15 quyết vượt qua mọi khó khăn thử thách, tiếp tục viết tiếp chiến công trong giai đoạn mới. Thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị trung tâm; giữ vững ổn định sản xuất kinh doanh; tăng doanh thu, lợi nhuận; bảo toàn và phát triển nguồn vốn, thực hiện đầy đủ, kịp thời nghĩa vụ đối với Nhà nước, Quân đội, địa phương; tạo việc làm và tăng thu nhập cho người lao động; phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương chăm lo công tác dân vận, xây dựng địa bàn ổn định và phát triển; tiếp tục đổi mới nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, xây dựng tổ chức Đảng Trong sạch vững mạnh, gắn với xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực tiêu biểu”; xây dựng các tổ chức quần chúng vững mạnh xuất sắc. Xây dựng Công ty Cà phê 15 ngày một ổn định, phát triển, xứng đáng với sự quan tâm giúp đỡ của Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, của Thường vụ Đảng uỷ, Bộ tư lệnh Quân khu 5; của cấp uỷ, chính quyền địa phương và đồng bào các dân tộc trên địa bàn Tây Nguyên.
Trong không khí của Lễ kỷ niệm 30 năm Ngày truyền thống hôm nay, với niềm tự hào trước những thành tựu đã đạt được, các thế hệ cán bộ, công nhân lao động Công ty Cà phê 15 vô cùng biết ơn sự quan tâm sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp trên, mà trực tiếp là của Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu 5, sự quan tâm giúp đỡ của cấp uỷ, chính quyền và nhân dân địa phương nơi đơn vị đứng chân; và sự hỗ trợ, hiệp đồng hiệu quả của các cơ quan, đơn vị bạn.
Cán bộ, công nhân lao động Công ty Cà phê 15 nguyện tiếp tục phấn đấu, phát huy hơn nữa truyền thống 16 chữ vàng “Kiên trì vượt khó, gắn bó với dân, đoàn kết sáng tạo, vững bước đi lên” trong giai đoạn mới.
Bài: Đại tá Lê Trung Thành, Chủ tịch kiêm giám đốc Công ty Cà phê 15
